Genomineerden gemeente Montferland

Het winnende gebouw wordt in 3D geprint en tentoongesteld op verschillende locaties in de Achterhoek.

Kasteel Huis Bergh, ‘s-Heerenberg

Kasteel Huis Bergh is een van de grootste kastelen in Nederland, waar de Heren van den Bergh zetelden. De voor- en hoofdburcht van het kasteelcomplex zijn beide omgracht en liggen direct ten westen van het centrum van ’s-Heerenberg. Complex Huis Bergh is als rijksmonument beschermd. Kasteel Huis Bergh bestaat uit een Middeleeuws complex van voorburcht en hoofdburcht met daarop een verzameling van dienstgebouwen, woonkwartieren, poorten, torens en kapel. Een voorpoort met toegangsbrug aan de oostzijde verleent toegang tot de voorburcht.
De huidige opzet van de voorburcht gaat terug tot de 13e eeuw. Uit reconstructies van de vroegste vorm blijkt dat de voorburcht in de 13e eeuw een eilandje in een gracht is dat met bruggen is verbonden aan de hoofdburcht en aan het vasteland. De belangrijkste op dit moment nog bestaande delen dateren uit de 14e, 15e en 17e eeuw. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog leefde onder andere Maria van Nassau – de zus van Willem van Oranje en echtgenote van Willem van den Bergh op het kasteel. In 1735 en 1939 brandde het kasteel geheel uit, waarna de wederopbouw door de eigenaar de familie Van Heek in 1941 is voltooid. In 1946 gaat het bezit van de familie Van Heek over naar Stichting Huis Bergh. Na het vertrek van de familie Van Heek wordt het complex een toeristische attractie. De hoofdburcht wordt opgesteld als museum, in de stal op de voorburcht het museumcafé en in de torens Bed&Breakfast-faciliteiten en daarnaast diverse kantoorfuncties.

Meer informatie

Voormalig kloostercomplex Gouden Handen, ‘s-Heerenberg

Gouden Handen, Don Rua, Witte Paters, Jezuïetenklooster / St. Bonifatiusklooster zijn allemaal benamingen voor het voormalige klooster in ’s-Heerenberg.
In 1910 werd het klooster ingewijd. De grondleggers van het klooster waren Duitse Jezuïeten, die door hun klooster op deze plaats net over de grens met Nederland te stichten de zogenaamde Kulturkampf¹ in eigen land omzeilden. Zij noemden het klooster Sint Bonifatiushuis. Het klooster deed destijds dienst als ‘Exerzitienhaus und Noviziat (bezinningsoord/retraitehuis)’.
In 1937 werd het klooster door de Jezuïeten verkocht aan de Congregatie van de Witte Paters van Kardinaal Lavigerie, die er hun scholasticaat (kloosterschool) vestigden voor de opleiding van priesters tot missionarissen voor de Afrikaanse missie.
In de oorlogsjaren werd het klooster door de Duitse bezetter gevorderd. Een gedeelte van het gebouw werd in de loop van 1941-1942 ingericht als zeevaartschool.
Vanaf 1945 diende het gebouw als opvang door de Witte Paters. Eerst voor de slachtoffers uit het Todt-kamp bij Rees en later rond het oorlogsgeweld dat met de bevrijding gepaard ging aan vele honderden vluchtelingen en ander angstige burgers uit de omgeving; In die tijd werd het klooster tevens bestemd als hospitaal voor zieke en gewonde soldaten.
In 1958 wordt het gebouw verkocht aan de Congregatie van Salesianen van Don Bosco. De Salesianen stichtten in het gebouw een seminarie (kweekschool voor priesters) en hernoemden het gebouw tot Don Rua.
In 1974 zijn er nog maar 4 paters op het seminarie overgebleven en wordt het klooster verkocht aan De Nederlandse Credietbank NV, die het pand verhuurd aan de Stichting Gouden Handen. Onder de naam Gouden Handen wordt in het klooster een creativiteitscentrum gestart.
Na de sluiting van Gouden Handen in 1999, wordt in 2000 het gebouw verkocht aan de Stichting Woonzorg Nederland die het klooster verbouwd tot een woongebouw en publieksfunctie voor onder andere de gemeente Montferland.

Meer informatie

Voormalige klooster Albertusgebouw, Didam

De ontstaansgeschiedenis van het Albertusgebouw te Didam begint in 1891 met het oprichten van de “Sint Albertusstichting” met als doelstelling het huisvesten en verzorgen van bejaarden en zieken.
In 1895 wordt gestart met de bouw van het gasthuis. De eerste steen werd op 15 mei 1896 gelegd onder vermelding van de benoemde regenten (bestuurders).
In 1908 werd een nieuwe ziekenhuisvleugel aan de zuidzijde aangebouwd.
In 1924 werd aan de achterzijde een nieuw verpleeghuis voor bejaarden gebouwd, het voorste gedeelte werd geheel als ziekenhuis ingericht. Voor de zusters werd in 1928 aan de noordzijde een kapel aangebouwd. In 1931 werd aan de zuidzijde een lifttoren aangebouwd.
Omstreeks 1960 was het volgens de inspectie van de Volksgezondheid niet meer verantwoord een dergelijk klein ziekenhuis in Didam.
In 1966 vindt de sloop van de vleugel haaks op het hoofdgebouw t.b.v. de bouw van het nieuwe gezondheidscentrum plaats. Het ziekenhuis wordt gesloten en de verzorging van de bejaarden verhuist in de daarop volgende periode naar het nieuwe “Kelsehof”.
Vanaf 1967 biedt het gebouw een onderkomen aan diverse sociaal-culturele en welzijnsverenigingen binnen Didam.
Vanaf 2011 wordt door Laris Wonen en Diensten een restauratie- en herbestemmingsplan uitgewerkt uitgaande van de sloop van het oude gezondheidscentrum en het “terugbouwen” van de vleugel aan het Albertusgebouw. De huidige gebruikers van het Albertusgebouw komen terug op de begane grond en op de verdieping wordt gewoond.

Meer informatie

Torenmolen, Zeddam

In Zeddam staat de oudste molen van Nederland, de Grafelijke Korenmolen. De Zeddamse molen is meer dan 500 jaar oud. Waarschijnlijk is deze molen in 1444 door Willem van den Bergh gebouwd met materiaal afkomstig van de afbraak van de vestingmuren van Gendringen.
De molen is een nog werkende, middeleeuwse torenmolen en behoort tot de oudste gemetselde molens van West-Europa.
In de loop van de tijd is wel regelmatig aan de molen gesleuteld. Zo bevond zicht de trap naar de maalzolder oorspronkelijk niet binnen maar buiten de molenromp en de inrit liep niet door in de molentoren, maar was alleen uitgegraven in de belt.
De muren waren erop gemaakt om de eeuwen in storm en wind te trotseren. Zij zijn anderhalve meter dik.
In 1904 verkochten de toenmalige eigenaren van Huis Bergh, de Von Hohenzollerns, de molen aan de molenaar. De heer Jan Herman van Heek heeft de molen in 1929 teruggekocht en voor de ondergang behoed door de meest noodzakelijke herstellingen te laten uitvoeren.
De heren Van den Bergh, de eerste eigenaren van het kasteel en de molens te Bergh, hadden het wind- en maalrecht op hun grondgebied. Dit hield in dat alleen zij molens op hun grond mochten bouwen en dat bewoners verplicht waren om daar hun graan te laten malen. In 1486 verwierven zij de graventitel.
In 1974 en 1990 is de torenmolen grondig gerestaureerd. De torenmolen van Zeddam staat in de Top-100 van de Nederlandse monumentenlijst.

Meer informatie

R.K. Kerk – Onze Lieve Vrouwe, Didam

Onze Lieve Vrouwekerk of Mariakerk steekt prominent boven Didam uit. Er is lang gebouwd aan de toren in Nederrijns gotische stijl. De bouwgeschiedenis van de locatie van deze kerk gaat terug naar de 11e tot 12e eeuw. In dit periode stond er een stenen kerkje van 10 meter breed en 23 meter lang. Bij opgravingen in 1957 is ontdekt, dat op de plek van de huidige Mariakerk, 2 eerdere kerken hebben gestaan. Dit waren zaalkerken opgetrokken uit tufsteen dat waarschijnlijk afkomstig was van Romeinse ruïnes.
Met de bouw van de huidige kerk werd aan het einde van de 14e eeuw begonnen. In de 2e helft van de 15e eeuw werd het oude Romaanse schip van de kerk vervangen door het huidige driebeukige middenschip.

Nu is er sprake van een grote laatgotische kerk met pseudobasilicaal schip, een eenbeukig koor met driezijdige sluiting en mooie, zware toren van drie geledingen met in elk gevelvlak twee getraceerde nissen en steunberen aan de westzijde. De kerk is geheel door kruisribgewelven op pijlers gebouwd. In 1953 werd het gebouw door de Nederlandse Hervormde Gemeente verkocht aan de R.K. Parochie, waarna een grondige restauratie inzette, die in 1962 gereed kwam. De huidige kerk is een zeer karakteristieke vertegenwoordiging van de Nederrijnse late gotiek, wat onder andere gezien kan worden aan de spitbogen.
De vier gesneden apostelbeelden uit de vroegere R.K. Kerk hebben in de gerestaureerde dorpskerk een plaats gekregen.

Meer informatie
Breng je stem uit!
Het project Achterhoek in 3D wordt mede mogelijk gemaakt door:

.